نرخ ارز بازار آزاد : دلار : ۳,۳۲۱ یورو : ۳,۶۲۲ پوند : ۵,۰۵۳

نرخ ارز رسمی : دلار : ۲۸,۳۷۲ پوند : ۴۳,۰۶۱ یورو : ۳۰,۷۹۹

نرخ طلا و سکه : یک گرم طلای 18 عیار : ۹۷,۳۰۰ سکه تمام - امامی : ۹۵۱,۰۰۰ نیم سکه : ۴۹۷,۰۰۰ ربع سکه : ۲۷۵,۰۰۰ سکه گرمی : ۱۸۸,۰۰۰

سرویس فرهنگی هنری | کد خبر: 18606
تاریخ انتشار: 1395/10/23 - 14:40:00

اتفاقیه حال و روز بافت‌های معماری شهر را بررسی می‌کند؛

لودرها تاریخ مشهد را می بلعند

سابقه معماری ایران به حدود هزاره هفتم قبل از میلاد می‌رسد. از آن زمان تاکنون پیوسته این هنر در ارتباط با مسائل گوناگون، به‌ویژه علل مذهبی، توسعه و تکامل یافته است.
لودرها تاریخ مشهد را می بلعند,

به گزارش پایگاه خبری اتفاقیه ؛ معماری ایران دارای ویژگی‌هایی است که به آن در جایگاهی خاص در جهان بخشیده است. ویژگی‌هایی چون طراحی مناسب، محاسبات دقیق، فرم درست پوشش، رعایت مسائل فنی و علمی در ساختمان، ایوان‌های رفیع، ستون‌های بلند و بالاخره تزئینات گوناگون که هریک در عین سادگی معرف شکوه معماری ایران است. هنر معماری مشهد نیز مانند شهرهایی همچون اصفهان، شیراز و یزد از مرتبه‌ای رفیع برخوردار است که پس از ظهور اسلام به اوج خود رسید و نمود آن را می‌توان در حرم مطهر رضوی دید. در این‌روزها اما بافت تاریخی مشهد حال و روز خوبی ندارد و قسمت عمده‌ای از آن تخریب شده‌است.


مهندس محمدهادی عرفان در حال حاضر به عنوان مشاور و رئیس حوزه معاون فرهنگی اجتماعی شهردار فعالیت می‌کند، سال‌ها در جایگاه‌هایی مانند استاد معماری دانشگاه‌های مشهد، قائم‌مقام مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی مشهد، مدیر امور هنری شهرداری مشهد، مدیر دفتر مطالعات شهرداری مشهد، مدیر طراحی شهری و زیباسازی شهرداری مشهد، معاون فرهنگی هنری حوزه هنری خراسان بزرگ، رییس مرکز مطالعات حکمت، دانش و فن شهرسازی و معماری ایرانی اسلامی، دبیری انجمن معماری اسلامی ایرانی بسیج مهندسین خراسان رضوی را در این حوزه تجربه اندوخته است.

سیر تحول معماری در مشهد
هادی عرفان، در ابتدای این گفت‌وگو به ویژگی‌های معماری مشهد در گذر زمان پرداخت و گفت: معماری خانه‌ها در ایران یک سیر تحول داشته که مشهد هم از آن مستثنی نیست و همان قالب برای این شهر قابل تعریف است. این حوزه در تاریخ معماری ایران تا اواخر دوره قاجار یک سیر مستمری را دنبال کرده است که بعد از ظهور پهلوی هم به دلیل ظهور مدرنیزه و شتابزدگی در تصمیمات آن دوره، معماری مسکونی نیز دچار تحولی جدی می‌شود و در مشهد هم این اتفاق می‌افتاد.


وی در رابطه با سیر گذر معماری در توسعه شهر مشهد افزود: به طور عمومی اگر ما بخواهیم تقسیم کنیم، یک بافت توسعه یافته از دوره رضا خان و پهلوی دوم داریم که منجر به انقلاب اسلامی می‌شود که در این دوره نیز نوعی معماری دوره گذار داریم که بعضاً نسبت بین فضا و کالبدش جالب هست. خیابان‌هایی در این دوره‌ها مثل خیابان دانشگاه در مشهد شکل گرفته است. در این دوره نمونه‌های جالبی از خانه‌های مسکونی دارد که یک حیاط وجود دارد و با الگو حیاط در معماری هنوز کار می‌شود و سقف شیربانی هنوز در خانه‌ها استفاده می‌شود که البته ظاهراً متأثر از روسیه به ایران بوده است.


این استاد معماری تصریح کرد: در سال‌های اخیر ما توسعه شتاب آمیز مشهد را داشتیم که تقریباً از اوایل دهه پنجاه شروع می‌شود و مشهد از میدان سعدآباد و پنج راه سناباد و احمد آباد به شدت گسترش پیدا می‌کند. از اوایل دهه شصت نیز به سرعت مناطقی در شمال شرق مشهد که اتفاقاً مناطق بسیار مساعد کشاورزی هم هستند زیر ساخت و خانه سازی می‌رود که شامل مناطق 10 و 11 مشهد و مناطق بزرگی مثل قاسم آباد و بعداً در سال‌های اخیر الهیه هستند. اخیراً هم انبوه‌سازی مسکونی و آپارتمانی را در مشهد با کیفیت‌های بسیار مختلف می‌بینیم.


وقتی بافت تاریخی با بافت فرسوده اشتباه می‌شود
عرفان در خصوص برخورد افراطی با بافت تاریخی در اطراف حرم مطهر رضوی نیز گفت: معمولاً نگاه مدرنیته زده فضاهای معماری و تلقی بافت فرسوده یا بافت مسئله‌دار به این بافت‌ها خروجی‌اش برخورد لودری با این‌ها بوده است.
بدین صورت که معتقد بوده‌اند باید با لودر آن را تخریب کرده و به جایش برج بسازند و این موضوع به طور خاص در بافت‌های پیرامون مکان‌های مقدسی مثل حرم‌ها و عتبات حتماً شدیدتر بوده است.


وی ادامه داد: ما در واقع انهدام بافت‌های تاریخی و نوسازی کامل را هم در عراق و هم در مدینه، اخیراً در مکه و در همین راستا در مشهد داشته‌ایم. در شهر ری تا حدی در اطراف حرم حضرت عبدالعظیم، در شیراز در اطراف حرم شاهچراغ و ... نیز همین موضوع دیده شده است که البته حد آن با هم مختلف بوده است اما به طور کلی تقریباً تمامی شهرهایی که اماکن مقدس در جهان اسلام داشته‌اند، دچار این تحول بوده‌اند و تخریب‌های گسترده و بازسازی‌هایی با کیفیت‌های متنوع و بعضاً پایین را تجربه کرده‌اند.


عرفان با تأکید بر این که از بافت تاریخی شهر مشهد تنها کمتر از 19ساختمان باقی مانده است، تصریح می‌کند: ما یک دسته معماری مسکونی در بافت مرکزی مشهد پیرامون حرم مطهر داریم که به دوره‌های مختلف تاریخی قابل رصد و دسته بندی بوده است که البته بخش زیادی از آن از بین رفته و تقریباً چیزی دیگر باقی نمانده است. در واقع تک بناهایی وجود دارند که گزارش‌ها نشان دهنده این هستند که فقط نوزده بنا قابل ارزش در کل بافت مرکزی پیرامون حرم باقی مانده است.

مشهد مقصد سکونت بزرگان
وی با اشاره بر نقش مردم و نوع فرهنگ و سبک زندگی آن‌ها در نوع معماری بافت‌های تاریخی مشهد، آثار بجا مانده در ساختمان‌های بجا مانده را تلفیقی از فرهنگ نقاط مختلف کشور دانست و گفت: سیر مهاجرت به سمت مشهد معمولاً به گونه ای بوده است که آدم‌های شاخص هر منطقه و روستا آرام آرام در یک سیر چندصد ساله به شهر نزدیک خودشان مهاجرت می‌کردند و از آن شهر به شهر بزرگ‌تر منطقه‌شان و از آن جا به عنوان آدم‌های مشهور و شناخته شده چه در تجارت و چه در روحانیت، مقصد و هدف سکونتشان را مشهد تعیین کرده‌اند. پس مشهد در طول تاریخ چند صد ساله‌اش مقصد هدف و مقصد سکونت بزرگانی از تجارت و دانش حوزوی سراسر کشور بوده است.


وی با اشاره به این که عناصر معماری روسی و تلفیق آن با هنر معماری ایرانی را در بافت تاریخی مشهد می‌توان مشاهده کرد، افزود: بنابر این نوع معماری آن‌ها در مشهد با توجه به آن چه بوده و البته از بین رفته است را می‌شود ماکتی از کل ایران دانست و شما نوع معماری مناطق مختلفی از مثلاً سیستان و بلوچستان، آذربایجان، جنوب خراسان و ... را می‌توانستید در مشهد رد پایش را پیدا کنیم. این ویژگی خاص معماری تاریخی مشهد بود که در سایر نقاط ایران کمتر این همگرایی و این تنوع معماری را شاهدش هستیم.


عرفان با اعلام این که ما سبک زندگی مان عوض شده است و معماری ما هم به تبع این رویکرد عوض شده است، ادامه داد: سبک زندگی تغییر کرده است و در واقع معماری نیز تابعی از سبک زندگی است گر چه در آن تأثیر هم می‌گذارد و این هم در نوع معماری ما، هم در پلان و نقشه و هم در کارکرد و هم در نقش معماری و ساختمان در منزلت اجتماعی بر همه این‌ها تأثیر گذاشته است. کالا شدن ساختمان خودش این مسیر را تشدید کرده است. یک نوع بساز و بفروشی و برخورد کالا محور این بازار را داغ کرده و در نهایت مردم در این بین متضرر حقیقی هستند.

رسانه‌ها در تغییر ذائقه مردم مقصر هستند
عرفان در خصوص نقش سبک زندگی مدرن در تغییر نوع معماری و نابودی معماری اصیل اسلامی – ایرانی در مشهد، یکی از مراجع اثرگذار را رسانه‌ها دانست و گفت: یک بحث جدی در این قصه تأثیر رسانه‌هاست. رسانه‌ها در تغییر ذائقه مردم مقصر هستند. چه رسانه‌های تصویری و چه رسانه‌های مکتوب که البته نقش رسانه‌های تصویری در این بین خیلی بیشتر است.


وی افزود: متاسفانه امروزه ما شاهد یک جریان معماری ژورنالی که از غرب وارد می‌شود هستیم و بر اساس پاسخگویی به یک سری نیازهای دیگری طراحی شده‌اند. خواستگاه و تولد و چرایی‌ این سبک معماری به غرب برمی گردد. این جریان در اینجا با یک کیفیت نامناسب وارد می‌شود و به عبارتی با یک کیفیت نامناسب تقلید می‌شود. اینجا آن کسی که بیشتر از همه ضرر می‌کند خود مردم هستند چرا که به خوبی نمی‌دانند برای چه باید پول بدهند و برای چه خدماتی هزینه می‌کنند. نه مردم می‌دانند به دنبال چه هستند و نه سازنده می‌داند که باید در مقابل این معماری به کسی پاسخگو باشد.

رقابت ژورنالی
استاد معماری دانشگاه‌های مشهد در ادامه به برخی رقابت‌های اشتباه در بین فعالان حوزه ساخت و ساز اشاره داشت و تصریح کرد: به عبارتی یک سری بساز و بفروش هستند که این‌ها با این تفکر که شغل ساختمان‌سازی شغل خوبی است خانه می‌سازند و چون در یک نظام معمارانه چیده نشده‌اند، به سمت یک سری رقابت‌های ژورنالی حرکت می‌کنند. رقابت در یک مقطع مثلاً در ساخت شومینه محدود می‌شود، در یک مقطع به سمت ساخت نماهای عجیب و غریب سوق پیدا می‌کند، یک مقطع می‌رود به این سمت که آشپزخانه را در هال حل کنند. یک مقطع به سمت این می‌رود که گسست طبقاتی بالا را نشان می‌دهد که در یک بافتی از شهر کوچک سازی افراطی و در یک بافت برعکس تجمل سازی افراطی را دنبال می‌کنند.


عرفان در خاتمه این بحث خاطر نشان کرد: این نگاه‌ها به‌خاطر این است که ما یک مرجع نداریم که در مورد کیفیت معماری تصمیم بگیرد و مردم را آگاه کند که از جامعه معماری چه انتظار داشته باشند. اینجا خیلی مهندسین معمار مقصر نیستند، چون ساز و کاری را فراهم نکرده‌ایم که بتواند خدمات خود را عرضه کنند و ناچار شده‌اند که وارد این جریان شوند. البته بعضی‌ها با این جریان همراه می‌شود و موج سواری می‌کنند و بعضی‌ها هم هستند که در مقابل این جریان ایستادگی می‌کنند و مقاومت می‌کنند.
 


به زودی نظر شما پس از تایید منتشر میگردد.
ارسال نظر
نام :
ایمیل
نظر
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به سایت اتفاقیه است و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.