نرخ ارز بازار آزاد : دلار : ۳,۳۲۱ یورو : ۳,۶۲۲ پوند : ۵,۰۵۳

نرخ ارز رسمی : دلار : ۲۸,۳۷۲ پوند : ۴۳,۰۶۱ یورو : ۳۰,۷۹۹

نرخ طلا و سکه : یک گرم طلای 18 عیار : ۹۷,۳۰۰ سکه تمام - امامی : ۹۵۱,۰۰۰ نیم سکه : ۴۹۷,۰۰۰ ربع سکه : ۲۷۵,۰۰۰ سکه گرمی : ۱۸۸,۰۰۰

سرویس فرهنگی هنری | کد خبر: 20772
تاریخ انتشار: 1396/01/16 - 15:24:58

جلوه­های بهارانه در شعر فارسی

بررسی مختصر نوروز در شعر کهن و معاصر در گفت­وگو با پژوهشگر ادبیات فارسی
جلوه­های بهارانه در شعر فارسی,

بهار که می­آید انسان هم با طبیعت زنده می­شود و هنرمندانی که وجه تمایزشان با دیگران تیزبینی و حساسیت بیشتر نسبت به اطراف است از این فصل برداشتی متفاوت و از رنگ و بویی دیگر دارند. همزمان با آغاز سال جدید و به بهانه نفس کشیدن در بهاری که این روزها به برکت نعمات الهی بارانی­ است، گفت­وگویی داشتیم با یکی از شاعران شناخته شده مشهدی و با او که در نقش محقق ادبیات فارسی است و تحصیلات آکادمیک این رشته را دارد در مورد نوروز و پیوند آن با شعر چند کلامی گفت­وگو کردیم. می­خواستیم بدانیم نوروز و بهار چه تأثیری در شعر فارسی داشته و این تأثیرات در دوره ما چگونه بوده است. دکتر محمدرضا سرسالاری که سال­ها جلسه شعر در مشهد برگزار کرده است در این باره با ما به گفت­وگو نشست.

  • کمی از شعر در نوروز بگویید. آیا در شعر معاصر هم مانند شعر کهن نوروز بهانه شاعران برای شاعری قرار گرفته است؟

نوروز در شعر فارسی جایگاه ویژه­ای دارد و اساسا می­توان نوروز را در ادبیات فارسی به یک نحله و تفکر هدفمند تعبیر کرد. نام نوروز از مختصات باستانی و فضای اسطوره­ای جمشید شروع می­شود که برتخت نشستن جمشید به روایت شاهنامه روز نو و یا همین نوروز نام گذارده شده است.

همه کردنی هاچو آمد به جای

زجای مهی برتر آورد پای

به فرکیانی یکی تخت ساخت

چه مایه بدو گوهر اندر نشاخت

به جمشید بر گوهر افشاندند

مران روز را روزِ نو خواندند

سرِسال نو هرمز فرودین

براسوده از رنج روی زمین

و از آن پس تقریبا درطول شاهنامه به صورت موردی به خصوص در دوره تاریخی شاهنامه اشارات واضحی به نوروز وجود دارد. پس از شاهنامه هم در  دیوان تمام شاعران مطرح گذشته و معاصر ردپایی از نوروز و البته بهار دیده می­شود. در بین گذشتگان شاید از همه بیشتر در اشعار به جامانده منوچهری دامغانی بهاریه را می­توان جستجو کرد که اغلب در شاعران سبک خراسانی بهاریه­ها توصیفی و به نوعی شرح حالات شادخواری است. اما در شعر شاعران سبک عراقی مثل سعدی و مولانا این مفهوم بیشتر در خدمت مضمون­سازی­های عاشقانه و گاه عارفانه قرار می­گیرد و این مضمون­سازی­ها در سبک هندی به اوج می­رسد.

  • در دوره­های بعد چه حضوری داشته است؟

بهار و بهاریه در دوره بازگشت هم با شاعرانی نظیر ملک اشعرای بهار و قاآنی و حتی ادیب الممالک در قالب قصیده­های مناسبتی بروز و ظهور قابل اعتنایی دارد اما در دوره معاصر اگر بخواهیم به شاعر یا شاعر­انی اشاره کنیم که در مورد نوروز و بهار شعر گفته­اند باید حتما به هوشنگ ابتهاج، شاملو و فریدون مشیری اشاره کنیم که نمونه­های بسیار قابل اعتنایی در این زمینه دارند.

  • از شاعران خراسانی معاصر کدام یک در مورد نوروز اشعار بیشتری دارند. از پنج شاعر خراسانی که بقا آخرین آنها بود هم می­شود در این زمینه نامی برد؟

درمورد شاعران درگذشته خراسانی که منظور شماست باید بگویم که استاد صاحبکار، استاد قهرمان و استاد قدسی به سبب اینکه عمده فعالیتشان در حوزه غزل بود مضامین بسیاری در مورد بهار و نوروز را اشعار خود پرورده بودند که به راحتی و تورقی ساده در دیوان­های این استادان قابل پی­گیری و استناد است. ولی استاد کمال بیشتر فعالیت­های شعریشان در حوزه قصیده است که قصایدی با مضامین بهاری دارند که در کتاب گلشن کمال موجود است. استاد بقا نیز در قطعه بسیار فعال بودند که مفاهیم و مضمون­های بهاری در شعر ایشان در قالب حکمت­ها و پند و اندرزها و اغتنام شمردن وقت و عمر آمده است.

  • آیا در ادبیات فارسی می­توانیم نامی از شاعری ببریم که اشعارش حال و هوای بهاری داشته باشد؟ در ادبیات معاصر چطور؟ چنین شاعر یا شاعرانی داریم؟

همانطور در سئوال­های قبل هم گفتم پرداختن موضوع و مضمون بهار در بین تقریبا تمام شاعران فارسی عمومیت دارد ولی منوچهری به عنوان شاعر طبیعت که نه تنها به بهار بلکه به تمام پدیده­های طبیعی در شعرش پرداخته می­شود اشاره کرد و از متاخرین سعدی و مولوی و در دوره قاجار قاآنی و در دوره مشروطه ملک الشعرای بهار بیشترین بسامد مضامین بهاری در شعر خود را دارند ودر دوره معاصر نیز طبیعت­گرایی و پرداختن به بهار در شعر سهراب سپهری دارای جایگاه ویژه­ای است و هوشنگ ابتهاج و فریدون مشیری هم شاعرانی هستند که بسیار در این زمینه جوشش­های شعری داشته اند. شعر معروف نرم نرمک می­رسد از ره بهار از سروده­های ماندگار مشیری است که می­تواند مثال خوبی برای این گونه اشعار باشد.

انتهای پیام/ نوید موسوی


به زودی نظر شما پس از تایید منتشر میگردد.
ارسال نظر
نام :
ایمیل
نظر
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به سایت اتفاقیه است و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.