نرخ ارز بازار آزاد : دلار : ۳,۳۲۱ یورو : ۳,۶۲۲ پوند : ۵,۰۵۳

نرخ ارز رسمی : دلار : ۲۸,۳۷۲ پوند : ۴۳,۰۶۱ یورو : ۳۰,۷۹۹

نرخ طلا و سکه : یک گرم طلای 18 عیار : ۹۷,۳۰۰ سکه تمام - امامی : ۹۵۱,۰۰۰ نیم سکه : ۴۹۷,۰۰۰ ربع سکه : ۲۷۵,۰۰۰ سکه گرمی : ۱۸۸,۰۰۰

سرویس فرهنگی هنری | کد خبر: 22634
تاریخ انتشار: 1396/02/19 - 16:03:53

«این دل درد آشنا»

ادای دین به استاد احمد گلچین معانی، شاعر، کتاب­شناس و پژوهشگر ادبیات فارسی به مناسبت سالگرد درگذشتش
«این دل درد آشنا»,

به گزارش پایگاه خبری اتفاقیه ، اینکه مشهدی نباشی و در مشهد زندگی کنی، اینکه چشم­هایت را پس از سال­ها تحقیق و مطالعه روی خط­های کتاب­ پیر کنی، اینکه به عشق دانش و شعر و ادب فارسی عمرت را بگذرانی و اینکه سرانجام در جوار حکیم فرزانه­ای چون فردوسی طوسی آرام بگیری شاید در فهرست زندگی کمتر کسی باشد. احمد گلچین معانی شاعر، ادیب، کتاب­شناس و استاد دوره­های فوق لیسانس و دکترای دانشکده ادبیات فردوسی مشهد، با بیش از سی جلد آثار گرانسنگ از این چهره­های به یاد ماندنی است. آثار او از جمله: مکتب وقوع در شعر فارسی، شهر آشوب در شعر فارسی، مضامین مشترک در شعر فارسی، تذکره کاروان هند، تاریخ تذکره­های فارسی، تحفه گلچین، تکمله امثال و حکم دهخدا، تذکره پیمانه، فرهنگ اشعار صائب، گلزار معانی و...  و شش جلد فهارس نسخ خطی کتابخانه­های: مجلس، ملک، آستان قدس رضوی و قسمتی از نسخه­های خطی مرحوم عبدالحسین بیات و بیش از یکصد و پنجاه رساله و مقاله تحقیقی از جمله:  شرح دیباچه انیس الارواح در موسیقی، کنوز الاسرار و رموز الاحرار، شرح منظوم السوانح فی العشق احمد غزالی طوسی، رساله­ای در بیان کاغذ و مرکب و رنگ­های الوان و... و مجموعه اشعار عصری، انتقادی، سیاسی و فکاهیات بالغ بر پنج هزار و پانصد بیت و دیوان اشعار(کلیات) از جمله آثار ماندگار و ارزشمند استاد احمد گلچین معانی است.

یک زندگی، یک عمر مطالعه

گلچین معانی در  هفدهم دی ماه 1295 خورشیدی در شهر تهران قدم به عرصه وجود گذاشت و  در شانزدهم اردیبهشت ۱۳۷۹ در شهر مشهد درگذشت و در روز هجدهم اردیبهشت با حضور جمع کثیری از استادان و دانشجویان و شعرای نامی خراسان پیکر آن استاد فرهیخته در مقبره الشعرای آرامگاه فردوسی در شهر طوس مشهد به خاک سپرده شد.

به همین مناسب خواستیم ادای دینی داشته باشیم به این استاد فرهیخته و قبل از هر چیز با فرزندش گفت­وگو کردیم. پرویز گلچین که بر اثر حادثه­ای که اخیرا او را آزرده به سختی صحبت می­کرد، قبول کرد با وجود کسالتی که داشت در مورد پدرش بگوید و چنین گفت: پدرم کسی بود که از کودکی تا زمان درگذشتش مطالعه کرد و همیشه او را در حال کتاب­خواندن و فکر کردن می­دیدم. او می­خواست زندگیش را در راه شعر و ادبیات و تحقق و مطالعه بگذراند و همین کار را هم کرد.

طنز زمانه در نگاه شاعر

از پرویز گلچین که خود سال­ها در کتابخانه­های شناخته شده به فهرست­نویسی پرداخته خواستیم از توصیه­های پدرش در زمان حیات بگوید و او گفت: ایشان قصیده­ای دارد که وقتی من 9 ساله بودم آن را سروده و در دیوان اشعارش هم هست که محتوای آن این است که ما در راهی رفتیم فایده­ای ندارد و با بیان طنز می­گوید: «دوری کن از کمال که در این ملک/ مال است مال مایه ممتازی. و در شعر دیگری می­گوید: «ای نور دیده ای پسرم پرویز، تا کی به مشق بپردازی...» و حرف پدر این است که به این راه نرو اما چون بیان کار طنز است باید بگویم من هم همان راه را رفتم. از سوی دیگر من وصی تام الاختیار ایشان در مورد آثارشان هستم و ایشان در زمان حیاتشان به من وکالت نامه محضری دادند تا پس از خودشان به جمعاوری آثارشان بپردازم. ایشان می­دید که من علاقه­مند به شعر و ادبیات هستم و من را مسئول رسیدگی ادامه چاپ آثارش کرد و من هم پی­گیر کار شدم و امیدواریم اشعاری که چاپ نشده را به زودی به چاپ برسانیم.

«سایه گیسو» و ماندگاری­اش

از فرزند استاد خواستیم بگوید شعری از پدرش در خاطرش مانده است و گفت: «سایه گیسو» شعری است که شاید به راحتی در ذهنم مجسم می­شود و این شعر به نوعی جهانی شده است و اهل شعر و ادب فارسی آن را به خوبی می­شناسند که می­گوید: «مه روی تو، شب موی تو، گل بوی تو دارد، گلزار جهان خرمی از روی تو دارد/ گردون که سراپای وجودش همه چشم است، پیوسته نظر در خم ابروی تو دارد/ این غزل بسیار معروف است و از ایشان در خاطر بسیاری از اهل ادب به جا مانده است.

از سوی دیگر ایشان در دورانی که بیماری سوریاسیف گرفته بود چند بار برای درمان به خارج از کشور رفت و متأسفانه درمان نشد. حتی به اروپا و امریکا هم که رفت به او گفتند این بیماری درمانی ندارد و سختی­های بسیاری متحمل شد. در این دوران اشعار بسیار جانگداز و سوزناکی دارد که در یکی از آنها می­گوید: «دردم به سعی هیچ طبیبی دوا نشد/ درمان حریف این دل دردآشنا نشد.»

کتابخانه­ای به وسعت وقف

از فرزند استاد خواستیم تا برای گزارش راهنمایی­مان کند و او از حامد علیزاده مسئول کتابخانه قطب علمی دانشکده ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد و رضا افضلی شاعر مشهدی و یار دیرین پدرش نام برد. با حامد علیزاده گفت­وگو کردیم و او چنین گفت: کتب ادبی استاد گلچین در این کتابخانه بیش از 600 جلد است که فقط شامل کتاب­های ادبی است. زمانی که این کتاب­ها به اینجا اهدا شده است من اینجا نبوده­ام اما در حال حاضر این کتابخانه که با عنوان «کتابخانه قطب علمی ادبیات فارسی» نام دارد، در دو قسمت کتاب­های استاد غلامحسین یوسفی و استاد احمد گلچین معانی را در خود دارد و علاقه­مندان می­توانند از اینجا دیدن کنند. او تأکید کرد: استاد رضا افضلی از قدیم با ایشان ارتباط داشتند و می­توانند گفته­های زیادی داشته باشند.

با رضا افضلی تماس گرفتیم و او مشتاقانه از گلچین معانی سخن می­گفت: استاد احمد گلچین معانی از دوران جوانی در انجمن­های ادبی تهران حضور داشتند و از همان دوران اشعاری حفظ می­کردند و همزمان اشعاری هم می­سرودند. در کتابخانه­های بزرگ تهران کار می­کردند و بعد از مسافرتی که به مشهد داشتند در کتابخانه آستان قدس مشغول به کار شدند و همزمان با آن در دانشگاه ادبیات فارسی درس نسخه­شناسی برای ایشان در نظر گرفته شد. هیأت علمی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی بعد از بررسی­هایی که داشت ایشان را برای تدریس حائز صلاحیت دانست و پس از آن گلچین به تدریس ادبیات مشغول شد.

افضلی تأکید کرد: از زمانی که با استاد محمد قهرمان به خانه ایشان می­رفتیم با گلچین آشنایی داشتم و مدت­های دراز که به خانه­شان می­رفتم همیشه استاد را در حال مطالعه می­دیدم. ایشان علاقه­ای وافر به کتاب داشت و کتاب­هایی بی­نظیر در کتابخانه دانشکده ادبیات موجود است که به گلچین معانی تعلق دارد. کتابخانه­اش را با سندی محضری به دانشگاه ادبیات وقف کرد و من خودم ایشان را به محضر بردم و شاهد این اتفاق بودم. او شاعری بزرگ هم بود و حتی اشعار طنزی هم داشت. با مجله­های قدیمی چون «توفیق» همکاری می­کرد و اشعاری داشت که در دیوانی به نامش چاپ شده است.

نسخه ­شناسی زبده

وی افزود: از سوی دیگر هر کس نسخه­ای قدیمی داشت به ایشان مراجعه می­کرد و استاد در این زمینه واقعا صاحب سبک بود. هر زمان به خانه ایشان می­رفتم در حال مطالعه بود و به من می­گفت «تو که در کتابخانه دانشکده الهیات هستی من این کتاب­ها را می­خواهم و برایم بیاور» و من در مسیر کتابخانه تا خانه آن کتاب­ها را برایش می­بردم. گاهی هم هاجر خانمی بود که در منزلش کار می­کرد و او لیستی برایم می ­آورد و کتاب­ها را به آن خانم می­دادم و او با احتیاط و با ساکی که داشت می­آمد و کتاب­هایی را می­برد.

استاد همچنین راهنمای بسیاری از رساله­های دکتری در هندوستان و ایران بودند و همیشه طرف مشورت کسانی قرار داشت که در سبک هندی بودند. اشعار گلچین مانند اشعار محمد قهرمان در سبک هندی بود و غیر از آنها ایشان اشعاری خارج از سبک هندی هم دارند.

دقت، حساسیت، زودرنجی

افضلی گفت: استاد خیلی حساس بود و گاهی که کتابی نمی­یافتیم می­گفت چطور چنین کتابی ندارید؟ من خودم این کتاب را به دانشگاه اهدا کرده­ام! و بعد ما می­گشتیم و می­یافتیم. استاد پژوهش­های زیادی در سبک هندی کردند. کتاب «کاروان هند» و «شهرآشوب در شعر فارسی» و «گلزار معانی» هم دارند که خیلی آثار برجسته­ای است. استاد خیلی رقیق القلب بود و ممکن بود بر اثر برخورد کوچکی برنجد. به خاطر دارم وقتی کتاب­هایش را به کتابخانه اهدا کرد ما از کتابخانه خواستیم مُهری طراحی کنند و این مُهر متأسفانه مشکل داشت و به خاطر دارم استاد خیلی دلگیر و ناراحت شد. خیلی دقیق بود و اگر با او قراری داشتم همیشه یک ربع زودتر آنجا حاضر می­شدم و درست مثل این بود که پشت آیفون خانه منتظر بود چون به محض زنگ زدن گوشی را برمی­داشت و پاسخ می­داد. مرد شریفی بود و من برای بزرگداشتش کتابی نوشتم و به ایشان گفتم نگاهی به آن بیاندازید و گفتند کار را قبول دارند.

یک پایان شاعرانه

استاد احمد گلچین معانی سرانجام پس از سال­ها بیماری و تحمل سختی­های آن در 16 اردیبهشت 1379 هجری شمسی چشم از جهان فروبست و در جوار فردوسی طوسی و در مقبره­الشعرا این حماسه­سرای ادب فارسی آرام گرفت. بر سنگ قبر این شاعر و محقق ایرانی نوشته است: از گردش زمانه­ام آبی به جو نماند/ رفت آنچه بود و هیچ بجز آرزو نماند/گلچین سعادتی است مرا گر ز روی مهر/ یاران کنند یادم و گویند او نماند.

انتهای پیام/ نوید موسوی


به زودی نظر شما پس از تایید منتشر میگردد.
ارسال نظر
نام :
ایمیل
نظر
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به سایت اتفاقیه است و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.