سرویس فرهنگی هنری | کد خبر: 25417
تاریخ انتشار: 1396/06/19 - 15:30:12

موسیقی دان پیش­کسوت آرزوی این روزهایش را با «صبح امروز» در میان گذاشت

آرزوی نُت­ خوانی مثل خط فارسی

آرزوی نُت­ خوانی مثل خط فارسی,

یعقوب صحاف در سال 1325 خورشیدی در شهر مشهد دیده به جهان گشود و از همان دوران کودکی خود را غرق در آواها و صداها کرد. دیگر این او نبود که دیده در جهان گشود؛ جهانی از صداها و نواها بر او دیده گشودند. در ایام اقامت در تهران صحافِ جوان فرصت را غنیمت شمرد و نزد استادانی چون حسینعلی وزیری تبار، منوچهر رشیدی و جواد معروفی در دو رشته موسیقی ایرانی و کلاسیک جهانی تحصیل کرد. پیوند استاد صحاف تنها به موطن خود محدود نشد بلکه با وصل این پیوندها که حکایت از انبساط روح و انتشار جان وی داشت توانست با استادان خارج از ایران پلی برقرار کند تا توشه ارزشمند خود را در ایران بارورتر و غنی تر کند. تهیه و تدوین جزوات و کتاب­های موسیقی که در کارنامه استاد صحاف بسیار درخشان است، توانست راهگشایی برای علاقمندان به موسیقی گردد. دغدغه و آرزوی او تبدیل هنر موسیقی به هنری هدفمند و اصولی بود. تحصیلات در رشته روانشناسی در دانشگاه فردوسی مشهد او را با ابعاد حیرت­آور ذهن آدمی بیشتر آشنا کرد و بیش از پیش به توانایی­های این کوه یخی که اندکی از آن در وادی خودآگاه ما و بیشتر آن در قعر ناخود آگاه ماست،آگاه گشت. آری؛ استاد یعقوب صحاف نمونه بارزی از پشتکار آهنین و رمزی از رویارویی با ناملایمات زندگی است. جانی زلال و فکری گسترده که اگر چه چشم در چشم این جهان خیره نگشت،گوش به زبان گویای آدم سپرد، پرده از این اسرار پیچیده برداشت و نقش موسیقی در حیات آدمی را روشن ساخت. هموست که می­گوید: انسان از همان بدو تولد که پا به این کره خاکی می­گذارد با انواع موسیقی­های طبیعی احاطه می­شود. نغمه پرندگان خوش الحان، غرش جانوران درنده و چک چک باران، هر یک در جای خود تاثیر موسیقایی بر روح و جان انسان می­گذارد.»

عضویت در شورای شعر و موسیقی صدا و سیمای استان خراسان، عضویت هیئت مدیره انجمن موسیقی استان، سر داور چندین جشنواره سروده­های استانی و کشوری، برنده جایزه برتر آهنگسازی جشنواره فجر در سال 1364، برنده جایزه برتر آهنگسازی نخستین جشنواره سرودها و آهنگ­های انقلابی در سال1364، برنده جایزه برتر دهمین جشنواره تولیدات رادیویی و تلویزیونی مراکز استان­های صدا و سیما در سال1381، و نویسندگی اثر ماندگار کتاب «دید خوانی و دید سرایی» در سال 1382 با بیش از یازده دور تجدید چاپ، بخشی از افتخارات استاد صحاف است.

آنچه می­خوانید گفتگویی با استاد در مورد اثر مکتوبش، «دید خوانی و دید سرایی» است.

  • تفاوتی که بنده در کتاب «دید خوانی و دید سرایی» نسبت به کتاب­های سلفژ قبلی یافتم این است که نکات آموزشی خوبی را هوشمندانه به کار برده­اید و به ویژه ملودی­های زیبا و دلنشینی برخاسته از حس شرقی و ایرانی در آن گنجانده­اید. علت نوشتن این کتاب که جلدهای بعدی آن را در دست تالیف دارید، چیست؟

سلفژ یکی از دروس اصلی و بسیار بسیار پایه­ای و ضروری موسیقی است.کتاب­های آموزشی سلفژ را ده­ها و صدها نفر در سطح جهان نوشته اند. زمانی که سلفژ به عنوان امری بنیادین در مشهد و سراسر کشور در حال شکل گیری بود یکی دو کتاب مطرح آن زمان تدریس می­شد که بسیار ثقیل و سنگین بود و برای بچه­ها و هنرجویان ایجاد خستگی می­کرد. مشاهده می­کردم که اول ترم 40 تا 60 نفر سر کلاس نشسته­اند ولی تعداد آنها در آخر ترم به 2 تا 8 نفر می­رسید. من بعد از سال­ها تجربه تدریس می­دیدم با اینکه کتاب­های «پوزولی» و «رودولف» که آن زمان تدریس می­شد بسیار ارزشمند و خوب هستند و اهمیت آنها همچنان پابرجا خواهد ماند، با سبک و سیاق تدریس موسیقی در کشور ما و کلا با ذوق و سلیقه هموطنان ما یا شرقی­ها خیلی سازگار نبود.یا لا اقل سطح آن طوری بود که اکثر مردم متوجه اهمیتش نمی­شدند و دفع می­شدند. این بود که تصمیم گرفتم کتاب «دیدخوانی و دیدسرایی» را طوری تنظیم کنم که در بخش دید خوانی و چه دید سرایی خیلی آهسته و پله پله بدون اینکه فشاری به هنرجو بیاید وارد مبحث سلفژ شود و من این کتاب را مقدمه ای برای ورود به سلفژ در مقاطع بالاتر مثل سلفژ پوزولی و کتاب­های مشابه قرار دادم.

  • کتاب «دید خوانی و دید سرایی» حاصل ده­ها سال تجربه تدریس شما در زمینه موسیقی است و علی رغم آنکه یازده دور تجدید چاپ شده است می­بینیم آنچنان که شایسته است راه خود را باز نکرده است. به نظر شما علت چیست؟

این موضوع دلایلی دارد که شاید اینجا مناسب نباشد به ذکر آنها بپردازم ولی یک اشاره کوچک می­کنم. قبل از همه پوزش می­خواهم و عذرخواهی می­کنم از همه و از کسانی که در تهران یا جاهای دیگر هستند که پیام من طوری به آنها می­رسد. ما مردم عادت نکرده­ایم که انتقاد درست و سازنده بکنیم. انتقاد به معنی ایراد گرفتن­های بی­جا نیست. باید بررسی کنیم؛ چیزی اگر خوب است بازگو بکنیم، ایرادهایی دارد بگوییم.یک تشکیلات فرهنگی در زمینه موسیقی برای خودمان درست بکنیم. اگر مثلا یک کسی در رابطه با دانش هارمونی کتاب می­نویسد قطعا چون این جور چیزها در کشور ما تازگی دارد، کم و کاستی­هایی دارد. ایراد باید گرفته بشود، ایراد نه به معنای کوبیدن شخص! دوستانه بگویم آقا یا خانم اگر مثلا این جای مطلب را این جوری می­گفتی خیلی بهتر بود. نمی­دانم چرا ما این کار را نمی­کنیم .من همیشه در جاهایی که بوده­ام و در این کتاب هم بارها ذکر کرده­ام که خواهش می­کنم از دوستان و همکاران گرامی مرا به نقد بگیرید. من پاسخ بدهم، به این دلیل و آن دلیل. اگر قانع شدند چه بهتر اگر نشدند من قانع می­شوم تا دست به چنین کارهایی نزنم. خیلی بد است که فقط بیایم با بودجه خودم کتابی را بنویسم که قصدم نه پول در آوردن است چون این کارها پولی ندارد؛ نه نام آوری و شهرت. این جور کارها فقط درد سر دارد.

  • یک نویسنده کتاب برای نوشتن یک کتاب آموزشی با چه چالش­هایی مواجه است؟ و خصوصیات یک کتاب خوب از نظر شما چیست؟

نوشتن کتاب برای آموزش کار خیلی سختی است که آدم آن لحظه که دارد چیزی می­نویسد دقت کند نکات مربوط به آن موضوع در آن گنجانده و در عین حال ذوق و سلیقه اطرافیان در نظر گرفته شده باشد. موارد اشتباه نداشته باشد. ساده نوشتن با غلط نوشتن متفاوت است. متاسفانه می­بینیم کتاب­هایی به بازار می­آید که قصدشان ساده نویسی است ولی پر غلط است. غلط، غلط،ذغلط. به صرف اینکه قرار است ساده باشد و بچه­ها می­خواهند چیزی یاد بگیرند، نباید غلط بنویسیم. آموزش را می­شود ساده کرد طوری که حتی کودکان هم چیزی متوجه شوند و در عین حال اشتباه نباشد و در حد امکان ساده فهم باشد. با ذوق و سلیقه مخاطب همگون و تا حد امکان به فرهنگ محیط نزدیک باشد. این­ها در مجموع ویژگی­های یک کتاب آموزشی خوب است.

  • شما مطالعات و تحقیقات وسیعی در زمینه آموزش موسیقی داشته­اید و همواره با حساسیت و وسواس خاصی چه درزمینه تالیف و چه آهنگسازی و... رفتار کرده­اید. چه توصیه ای به هنرجویان جوان دارید؟

امروز امکانات رایانه­ای وسیع شده است. دوستانمان پای رایانه می­نشینند، چهار تا نُت را بغل هم می چینند، به گوششان خوب نمی­آید، بر می­دارند باز دو تا دیگر می­گذارند و همینطور... .آخرش می­شود یک آهنگ. خوب این کاری ندارد.

  • آیا در زمینه آموزش کتاب «دید خوانی و دید سرایی» برای آموزگاران موسیقی کلاس­های روش تدریس برگزار می­کنید؟

بنده کلاس­های توجیهی برای کسانیکه صرفا معلم هستند دایر کرده­ام. شما را به خدا کسر شأنتان نشود که بگویید ما بعد از بیست سال و سی سال درس دادن برویم سر کلاس بشینیم این­ها را یاد بگیریم. چه اشکالی دارد؟ یاد بگیرید. این­ها را من برای کسانیکه تدریس می کنند توضیح می­دهم. همین طور در مورد دید سرایی؛ مثلا فواصل ششم و پنجم را در قالب ملودی­های خاصی درس داده­ام. شیوه فراگیری و آموزش این­ها را آنجا به تفصیل گفته­ام.

  • امروز شما چه خواسته و آرزویی دارید؟

من یک آرزو دارم و آن اینست که ای کاش روزی بشود که اکثر مردم با نُت و خط موسیقی آنقدر آشنا باشند که برایشان یک چیز بسیار عادی و معمولی درست مثل خواندن خط فارسی بشود. من امیدوارم در عین اینکه موسیقی ارزش خود را حفظ کند، پایه­های علمی آن همگانی بشود. خدا نکند که باور کنیم هنوز قرن­ها لازم است که به آن حد برسیم. نه، ای کاش که همین چند سال آینده من شاهد این باشم که تا کتاب نُتی دست کسی دادیم راحت شروع کند به خواندن. انگار چیز مهمی نیست. ببینید فراگیری دانش موسیقی از طریق سلفژ از اوایل قرن یازدهم میلادی توسط «گوییدو دارتسو» یعنی تقریبا 1000 سال پیش شروع شده است. ما هم باید کم کم شروع کنیم. در فلان سمفونی بتهوون 12000 نفر نُت می­خوانند. خوب این دوازده هزار نفر چه کسانی هستند؟ همین مردم معمولی. پرداختن به موسیقی علمی و از روی نُت آموختن موسیقی توسط بعضی از همکاران تبلیغ منفی می­شود. می­گویند نُت یاد گرفتن چیست؟ فلان کس را ببین چه خوب ساز می­زند او که نُت نمی­داند. من در پاسخ می­گویم حرف شما مثل این است که بگوییم مثلا انیشتین با آن مغزش خیلی چیزها را می­فهمید. دانشمند بزرگ فیزیک و ریاضیات بود. او هست؛ ,پس ما بیاییم ریاضیات را حذف کنیم. خوب انیشتین یکیست. من تردید ندارم، نمی­توانیم بگوییم چون افرادی هستند که خیلی خوب ساز می­زنند پس سلفژ را حذف کنیم. بنده این سخنان را به طور مستقیم و غیر مستقیم از همکاران می­شنوم. دوستان عزیز! شما را به جان تک تک نت­های موسیقی قسمتان می­دهم اقلا خودتان اگر اعتقاد ندارید تبلیغ سوء نکنید. بگویید نُت خوب است ولی دنبالش نرفته­اید. اگر خودتان نت نمی­دانید به شاگردتان نگویید به چه دردی می­خورد. می­گویند نُت خشک است. مگر آثاری که شوپن و موتسارت و بتهوون باقی مانده خشک است؟ مگر قاعده سلفژ قاعده جهانی نیست؟ از آموزش درست به شاگردتان گریز نداشته باشید.

  • کتاب های دیگری هم در دست تالیف دارید؟

بله؛ خیلی از دوستان بارها و بارها در طی این چند سال به من مراجعه کردند که کتابی درباره پیانو بنویسم. من از این کار فرار می­کردم. می­گفتم چه ضرورتی هست؟ کتاب های بسیار خوبی که از خارج کشور در زمینه موسیقی کلاسیک می­آید، بسیار هم عالی­ است. خیلی هم خوب است. از ابتدا تا سطوح بالا. من از همگان بسیار عذر­خواهی می­کنم در کشور خودمان هم که نگاه اکثریت به سمت موسیقی­های خیلی معمولی است. خوب موسیقی خیلی معمولی که دیگر احتیاج به کتاب ندارد. می­خواهند یک چیزی بزنند که سرگرم بشوند.کتاب می­خواهند چه کنند؟ بنده از روی دلسردی و یاس و ناامیدی این را حرف را می­زنم.

دختر عزیز من شهرزاد آنقدر به من اصرار کرد که چون کتاب سلفژ در اختیار قرار گرفته است و مجددا بازسازی و درست شده است، یک کتاب برای پیانو با یک سبک و سیاق بسیار نو و تازه بنویسم که اکنون در حال آماده شدن است. حالا نمی­دانم یک روز به بازار می­آید ولی به من قول بدهید وقتی به بازار آمد به آن بی مهری نکنید. در آن کتاب قطعات مشکل هم گذاشته­ام اگر آنها را بنوازید من خودم به شما جایزه می­دهم (با خنده). در عین اینکه این قطعات ایرانی است. بزنید و ننگتان هم نکند. نگویید ما باید از موتسارت و بتهوون بزنیم. نه، یکی هم اسمش «یعقوب صحاف» است. بالاخره یک چیزی نوشته است.

انتهای پیام/ محمد ضروری


به زودی نظر شما پس از تایید منتشر میگردد.
ارسال نظر
نام :
ایمیل
نظر
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به سایت اتفاقیه است و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.