سرویس گزارش | کد خبر: 31089
تاریخ انتشار: 1397/08/26 - 10:15:54

گفت‌وگوی اتفاقیه با معاون اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان؛

احساس نیاز به دانستن؛ کلید گمشده مطالعه

احساس نیاز به دانستن؛ کلید گمشده مطالعه,

به مناسبت هفته کتاب، سعی کرده‌ایم که هر روز، یک گزارش یا گفت و گو با صاحب‌نظران در حوزه کتاب و کتاب‌خوانی داشته باشیم. حوزه نشر و خصوصاً فرهنگ مطالعه، با مسایل و مشکلات متعددی دست به گریبان است؛ مسایلی چون کم بودن سرانه مطالعه در کشور ایران و خصوصاً استان خراسان شمالی، میزان دسترسی مردم شهر و روستا به کتاب، افزایش هزینه‌های تولید، نشر و ارائه کتاب و ....

یکی از فاکتورهای توسعه در هر کشوری، سرانه مطالعه مردم آن کشور است. این سرانه، تنها مربوط به میزان خرید کتاب نیست. در واقع، یکی از مشکلات جدی ما در این حوزه این است که میزان مراجعه مردم ما به کتابخانه‌های عمومی و استفاده از خدمات مختلف آن، نسبت به کشورهای توسعه یافته و نُرم جهانی، بسیار اندک است. لاجرم، باید کنکاشی در این زمینه انجام شود که آیا فعالیت‌ها و اقدامات ما در این حوزه مفید بوده یا خیر. در واقع باید به سؤال‌های از این دست پاسخ بدهیم: کافی بودن یا نبودن اقدامات در حوزه کتابخانه‌ها و کتاب‌خوانی، وضعیت تمایل مردم به مطالعه و رجوع به کتابخانه‌ها نسبت به قبل، سطح کیفی ناشران استان، نقاط ضعف و قوت نمایشگاه‌های کتاب و...

به همین منظور، سراغ مهدی آریان، معاون اداره کل کتابخانه‌های عمومی خراسان شمالی رفتیم و با وی گفت و گویی مفصل داشتیم که ماحصل آن را در ادامه می‌خوانید. مهدی آریان یکی از با سابقه‌ترین نیروهای اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان است و علاوه بر مسئولیت حرفه‌ای، از علاقه‌مندان و عاشقان کتاب است؛ نشانه‌اش هم اینکه در کتابخانه شخصی‌اش قریب به هزار جلد کتاب دارد که اکثر آنها را مطالعه کرده است.

مهدی آریان در پاسخ به این سؤال که آیا آمار توسعه فضای کتابخانه‌ای و دیگر فعالیت‌های انجام گرفته در زمینه کتاب برای استان ما کافی است یا خیر بیان می‌کند: بستگی دارد با چه معیاری بسنجیم. اگر بخواهیم با استانداردهای روز دنیا بسنجیم خیر! اما اگر با آن وضعیتی که در گذشته بوده است مقایسه کنیم موضوع متفاوت است. به گفته مقام معظم رهبری در حوزه فرهنگی کارهای روی زمین مانده زیاد داریم و فعالیت‌های صورت گرفته آن‌گونه که باید شایسته نظامی که عقبه فرهنگی و تمدن چند هزار ساله دارد نیستند و آمار باید خیلی بیشتر از این ارقام باشد.

او می‌گوید: درخصوص فعالیت‌های صورت گرفته در سال‌های اخیر حرکت‌های خوبی انجام شده، به ویژه در چند سال اخیر که اتفاق خوبی مثل تفکیک نهاد کتابخانه‌ها رخ داد زیرا تا سال 84 امور کتابخانه‌ها به عنوان معاونت وزارت ارشاد و معاونت در اداره کل استان‌ها بود.

آریان اظهار می‌کند: اوایلی که این نهاد تفکیک شد ما در کل استان فقط 12 کتابخانه داشتیم و با توجه به اینکه جمعیت قابل توجه استان خراسان شمالی روستایی است، تا سال 85 فقط یک کتابخانه روستایی در «زو ارم» شیروان وجود داشت. اما اکنون 63 باب کتابخانه در استان وجود دارد که از این تعداد، 21 باب روستایی است و 12 باب کتابخانه روستایی دیگر نیز به زودی احداث خواهد شد.

او همچنین بیان می‌کند: امسال بعد از گذشت 10 سال، کتابخانه مرکزی بجنورد افتتاح شد که با مساحت چهار هزار متری رقم قابل توجهی به سرانه زیربنایی استان اضافه کرده است. همچنین کتابخانه‌های دو شهر اسفراین و مانه و سملقان هم هر کدام مساحت دو هزار و 200 متر، جزو کتابخانه‌های بزرگی هستند که بعد از افتتاح، حرکت رو به جلویی را رقم می‌زنند.

آریان راه‌اندازی کتابخانه سیار برای حواشی شهر (سکونتگاه‌های غیر رسمی) را از دیگر اقدامات برمی‌شمارد و تأکید می‌کند که با این وجود تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله خیلی زیادی داریم.

اما وضعیت کتاب خواندن و رجوع به کتاب از سمت مردم چه تغییری کرده است؟ معاون اداره کل کتابخانه‌ها 11 سال است که در این حرفه مشغول است و از تغییرات در این زمینه اطلاع کافی دارد، بنابراین با شروع مقدمه‌ای در پاسخ می‌گوید: مقام معظم رهبری که خود ایشان یک کتاب‌خوان حرفه‌ای هستند و اکثر رمان‌های مطرح جهان را مطالعه کرده‌اند، در دیداری در سال 92 که با کتابداران داشتند، توصیه کردند که توسعه کتاب‌خوانی وظیفه همه دستگاه‌ها است اما اکنون فقط یک و یا دو دستگاه در حال کار کردن در این حوزه هستند.

او ادامه می‌دهد: باید توجه داشت که ما به تنهایی نمی‌توانیم بار توسعه کتاب‌خوانی را به دوش بکشیم زیرا امکانات قانونی، نرم‌افزاری و سخت‌افزاری آن را نداریم.

او می‌افزاید: دستگاه‌های مختلفی هستند که می‌توانند کمک کنند اما عنصر نخست برای کتاب‌خوانی و مطالعه، خانواده است. در خانواده‌هایی که والدین اهل مطالعه هستند، فرزندان نیز اهل مطالعه می‌شوند. به صورت کلی پایه کار در مطالعه در سنین کودکی شکل می‌گیرد؛ اگر در سنین کودکی عادت به مطالعه در افراد شکل بگیرد، آنها در بزرگسالی اهل مطالعه می‌شوند. اما سؤال اینجاست که ما نسبت به بهزیستی و آموزش‌وپرورش که مهدهای کودک و مدارس تحت نظر آنها فعالیت می‌کنند، چقدر به کودکان دسترسی داریم؟

او با نگاهی امیدوارانه به اوضاع می‌نگرد و بیان می‌کند: به طور کلی مراجعه مردم به سمت و سوی کتاب رو به رشد است. وی اضافه می‌کند: طبق آمار در سال 85، 12 هزار نفر عضو کتابخانه‌های استان بودند که این آمار اکنون به 40 هزار نفر افزایش داشته است و بیشتر اعضا را گروه سنی جوان و نوجوان تشکیل می‌دهند، همچنین سال گذشته 750 هزار جلد کتاب به امانت رفته بود که این آمار نیز نویدبخش است.

از نظر او وقت نداشتن و مشغله، بهانه‌های مردم برای مطالعه نکردن است و در این خصوص تأکید می‌کند: با ایجاد احساس نیاز به مطالعه در افراد توسط خانواده و سیستم آموزشی باید فرد را به مطالعه کردن عادت داد.

خود او در حال حاضر در حال مطالعه کتاب مقدمه ابن خلدون است و می‌گوید: قبل از این کتاب، کتاب 1984 جورج اورول را برای چندمین بار خوانده‌ام.

آریان در ادامه صحبت‌هایش، دیدگاه خود را نسبت به سطح کیفی ناشران استان این‌گونه توضیح می‌دهد: در استانی مثل استان ما، باید ارگان‌های متولی از ناشران حمایت بیشتری داشته باشند اما مسأله دیگر این است که انتشاراتی‌ها نیز باید کیفیت کار خود را بالا ببرند که در این موضوع نیز شاهد هستیم که اوضاع در حال بهتر شدن است.

او باز هم تصریح می‌کند: در زمینه مطالعه بیشترین جنبه‌ای که مغفول مانده است احساس نیاز به مطالعه است و این داستان نیز سر درازی دارد.

آریان می‌افزاید: باید توجه داشت که آنچه به عنوان سرانه مطالعه از آن یاد می‌شود مطالعه آزاد است و بیشترین آسیب برای ما در این زمینه احساس نیاز پیدا نکردن به مطالعه است و بخش زیادی از این موضوع را مسائل شخصی شامل می‌شود؛ به عنوان مثال کارمندی که استخدام می‌شود به لحاظ کارهایی که انجام می‌دهد چقدر احساس نیاز به مطالعه پیدا می‌کند؟ این مسأله‌ای شخصی است و خود شخص باید به دنبال این باشد که اطلاعات و آگاهی خود را به روز کند.

وی ادامه می‌دهد: اما مورد دیگر باز هم بی توجهی خانواده‌ها است. نسل جدید نسل پرسشگری هستند که ذهنی کنجکاو دارند و به راحتی در مقابل مسائل قانع نمی‌شوند، در حالی که برای نوزادان و کودکان کتاب‌های پارچه‌ای طراحی شده تا از همان سن با کتاب آشنا شوند، خانواده‌ها در کنار توجه به خرید تنقلات و پوشاک و دیگر وسایل چقدر به این مسأله برای رشد نوزاد خود اهمیت می‌دهند؟ هیچ راهی جز نهادینه شدن این فرهنگ در خانواده برای قرار دادن کتاب در سبد آن کانون وجود ندارد.

او در پاسخ به نقش برگزاری نمایشگاه‌های کتاب نیز اظهار می‌کند: به‌رغم نقصان‌های نمایشگاه که انتقادات وارد بر آن صحیح است و قابل چشم پوشی نیست، بر این باورم که برگزاری آن بهتر از برگزار نکردن آن است، زیرا این نمایشگاه‌ها نقش بسزایی در تغییر نگرش و ایجاد جنب‌وجوش و حال و هوای فرهنگی دارند که در سایر برنامه‌ها کمتر دیده می‌شود. بنابراین باید سطح کیفیت آن را افزایش داد همان‌طور که در دوره قبل شرایط بهتر بود و بازدید زیاد مردم نیز ثابت کرد وقتی خوراک خوب آماده باشد خورنده آن نیز پیدا خواهد شد.

آریان در پایان گفت‌وگو باز هم تأکید می‌کند که مطالعه باید به عادت تبدیل شود و این امر فقط با تکرار انجام می‌شود. او می‌گوید با تمرین و استمرار، خواندن یک خط به یک صفحه و یک صفحه به صفحات زیادی تبدیل خواهد شد.

وی همچنین آرزو می‌کند که مثل شعار امسال «حال خوش خواندن» با خواندن کتاب‌های زیاد حال خوشی پیدا کنیم.

انتهای خبر/طهماسبی


به زودی نظر شما پس از تایید منتشر میگردد.
ارسال نظر
نام :
ایمیل
نظر
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به سایت اتفاقیه است و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.